strona internetowa powiatu wołowskiego

Niezwykłe przyrodnicze bogactwo zadecydowało o tym, że część parku krajobrazowego Doliny Jezierzycy została objęta ochroną także w ramach europejskiej sieci ochrony Natura 2000 jako ostoja Dębniańskie Mokradła (pow. 4900ha). Znaczną część terenu stanowią siedliska wilgotne o naturalnym charakterze: okresowo zalewane olsy, łęgi, bagna śródleśne, podmokłe łąki, starorzecza i stawy. Największą wartością jest kompleks łęgów i olsów pomiędzy Wodnicą i Wrzosami z licznymi stanowiskami rzadkich ptaków (żuraw, bocian czarny, dzięcioł średni) i roślin, m.in. największa na Dolnym Śląsku populacja długosza królewskiego i jedno z dwóch znanych na Dolnym Śląsku stanowisk podejźrzona marunowego.

Łącznie występuje tutaj 7 typów siedlisk wymienionych w Dyrektywie Siedliskowej i 39 gatunków ptaków z Dyrektywy Ptasiej. Niezwykle bogaty jest świat owadów mokradeł, z barczatkę kataks (jedno z największych skupień na Dolnym Śląsku) i zagrożonym wyginięciem motylem modraszkiem nausitousem na czele. Wśród chronionych ssaków wymienić warto kilka gatunków nietoperzy i europejskiego bobra.

Najbardziej rozpoznawalnym, także pod względem przyrodniczym, elementem powiatu jest Odra – nasza naturalna granica wijąca się na odcinku ponad 60 km. Pomiędzy Brzegiem Dolnym a Ścinawą (na granicy z sąsiednim powiatem) zachowało się ok. 10 tys. ha lasów łęgowych, które należą do największych kompleksów tego typu w Europie. Częste są tu ponad 100-letnie starodrzewia z licznymi drzewami pomnikowymi. Spotkać możemy tu wszystkie typy siedlisk charakterystyczne dla wolno płynących rzek nizinnych. Nadodrzańskie łęgi, starorzecza oraz podmokłe i wilgotne łąki są jednym z ważniejszych i najlepiej zachowanych korytarzy ekologicznych na starym kontynencie. Nadrzeczne łęgi wierzbowo topolowe i grądy z wiązem to jedno z najbardziej zagrożonych siedlisk w naszym kraju. Tu w odrzańskiej głuszy ciągle jeszcze są domem dla wielu rzadkich i ginących gatunków ptaków. Dlatego właśnie obszar ten został uznany za ostoję ptasią o randze europejskiej (tzw. IBA: Important Bird Areas) i stanowi część Łęgów Odrzańskich – ostoi zarówno siedliskowej jak i ptasiej w ramach sieci Natura 2000. Wśród blisko 100 gatunków ptaków tu występujących są m.in. kania rdzawa i czarna, dzięcioł średni (populacja z Doliny Odry należy do największych w Europie), bielik, zimorodek i łabędź krzykliwy – niewątpliwy symbol krainy. 35 gatunków ptaków to te objęte ochroną w ramach Ptasiej Dyrektywy.

Cennym elementem przyrody obszaru są także łąki z takimi interesującymi gatunkami jak: goryczka wąskolistna, kosaciec syberyjski czy czosnek kątowaty. Bardzo bogata flora ostoi obejmuje liczne gatunki chronione oraz rzadkie i zagrożone, tak w skali całej Polski, jak i lokalnie. Liczne są storczykowate, ale osobliwymi i charakterystycznymi roślinami są na pewno najmniejsza roślina świata – wolffia bezkorzeniowa oraz ginące w Polsce kotewka orzech wodny oraz wodna paproć salwinia pływająca. Dla ich ochrony już wcześniej utworzono florystyczny rezerwat Odrzyska. Ten malowniczy klejnot o powierzchni zaledwie 5,15ha obejmujący starorzecze Odry w okolicach Lubiąża jest także schronieniem dla ok. 40 gatunków ptaków lęgowych.
Na terenie ostoi stwierdzono obecność 13 gatunków z Załącznika II Dyrektywy Siedliskowej; ważne jest przede wszystkim występowanie kiełbia białopłetwego i bolenia oraz kilku rzadkich gatunków motyli. Na szczególną uwagę zasługuje cenne zimowisko nietoperzy w podziemiach dawnego klasztoru w Lubiążu. Jest to jedno z największych stanowisk mopka na terenie południowo-zachodniej Polski. Z innych zwierząt wymieńmy chronione: wydrę i bobra oraz wielkie populacje płazów na czele z kumakiem nizinnym.

Zlewnie tych dwóch rzek z doliną Baryczy łączy Dolina Łachy, kolejna ostoja Natura 2000. Ponad połowa obszaru to nizinne łąki i pastwiska. Pozostała część to lasy, w tym wiele fragmentów o charakterze naturalnym. Na podmokłych siedliskach występuje wiele gatunków cennych płazów, m.in.: rzekotka drzewna i kumak nizinny. Znaleziono tu ponad 150 starych dębów o wymiarach pomnikowych (dorównują tym z Rogalina, Kórnika czy Antonina), z którymi związane są populacje rzadko występującego i chronionego chrząszcza kozioroga dębosza i ginącego żuka pachnicy dębowej. Jeszcze przed powstaniem ostoi Polskie Towarzystwo Przyjaciół przyrody pro Natura zakupiło na tym obszarze około 200 hektarów łąk i terenów podmokłych, na których powstały społeczne rezerwaty przyrody np. Romkowe Bagno czy Kumaki. Są to często kompleksy łąk i trzcinowisk, łęgi albo nawet małe śródpolne oczka wodne, które stanowią ważne miejsce rozrodu płazów czy gnieżdżenia się ptaków. Właśnie dzięki tej inicjatywie powstanie obecnej Doliny Łachy było możliwe. W ostoi, od kilku lat prowadzona jest przez PTOP Salamandra i pro Naturę reintrodukcja susła moręgowanego – jest to zresztą jedno z trzech miejsc w Polsce, gdzie program jest wdrażany. Obecnie populacja tego sympatycznego gryzonia liczy w powiecie ok. 80 osobników.

Będąc w okolicy warto „odwiedzić" mikroregion Wzgórza Wińskie i Wzgórza Strupińskie – nasze małe Bieszczady. Porośnięte przeważnie borami sosnowymi, poprzeplatanymi polami uprawnymi stanowią ciekawą i urozmaiconą okolicę. Ornitologicznym symbolem i rarytasem tej krainy jest bardzo rzadko spotykana w Polsce żołna, która gnieździ się w norach wygrzebanych w skarpach żwirowni. Natomiast pomiędzy Warzęgowem, Pieruszą, Pawłoszewem, Ligotą Strupińską i Strażą leżą niewielkie Wzgórza Warzęgowskie – najmłodsza ostoja Natura 2000 na naszym terenie. Tworzą ją z jednej strony rolnicze pola, a z drugiej grądy, łąki, fragmenty dawnych muraw (ze stanowiskiem rzadkiej róży francuskiej), a w otoczeniu stawów mozaika roślinności wodnej i szuwarowej. Występuje tu jedno z najliczniejszych w Polsce stanowisk storczyka kruszczyka sinego. Duża jest także populacja rzadkiego, ciepłolubnego motyla barczatki kataks, która zasiedla tarniny wzdłuż dróg polnych, rowów i na miedzach. W ostoi stwierdzono także występowanie od 40 do 50 osobników jednego z największych w Polsce nietoperzy nocka dużego, objętego ścisłą ochroną. 
Unikatowym miejscem w skali Dolnego Śląska są też położone na krawędzi Wysoczyzny Rościsławickiej, w okolicach Prawikowa i Zagórzyc, najcenniejsze łąki regionu – Zagórzyckie Łąki. Jest to ostoja dla wielu unikalnych motyli – m.in. przeplatki aurinii i maturny oraz barczatki kataks (tzw. gatunki priorytetowe). Gości tu czasami ogromna europejska ćma – zmierzchnica trupia główka. Zagórzyckie Łąki to także duża mozaika siedlisk łąkowych z ciekawą i bogatą florą.